Điểm sáng chặn đứng “tắm máu” Idlib trước thềm tổng tấn công?

.

Trận chiến giành Idlib – thành lũy cuối cùng của lực lượng đối lập trong cuộc chiến tranh kéo dài hơn 7 năm tại Syria, đang sắp sửa bắt đầu. Nhờ sự hỗ trợ của Nga và Iran, chính quyền Tổng thống Bashar al-Assad đang đi tới thắng lợi toàn diện, còn lực lượng đối lập gần như đã thất bại. Và với Idlib, dường như những gì tồi tệ nhất đã được để giành lại cho giây phút cuối cùng.

Nằm ở phía tây bắc Syria, từ năm 2015, Idlib bắt đầu thuộc về quyền kiểm soát của một liên minh giữa Al-Nusra Front (có mối liên hệ với nhóm khủng bố Al-Qaeda) và Ahrar al-Sham (nhóm Hồi giáo được Thổ Nhĩ Kỳ “chống lưng”).

Năm ngoái, Idlib trở thành một trong bốn vùng “giảm leo thang” theo đề xuất của Nga, Iran và Thổ Nhĩ Kỳ. Quân nổi dậy ở bốn vùng trên vẫn khá mạnh trong khi chính quyền Assad – vốn thiếu lực lượng, cần thời gian và không gian để hồi phục.

Tuy nhiên, liên minh thân Assad đã tiến hành các chiến dịch giành lại Deraa ở miền nam, đông Ghouta gần Damascus. Những tay súng còn sống sót và người dân tị nạn được đưa tới Idlib và trở thành một phần trong khu vực, mà Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov từng gọi là “điểm nóng cuối cùng của khủng bố” tại Syria.

Ước tính có từ 30.000 tới 70.000 tay súng hiện đang có mặt tại Idlib. Hayat Tahrir al-Sham (HTS), với tiền thân chính là Al-Nursa Front, có lẽ là nhóm có tiếng nói và quyền lực nhất. Thổ Nhĩ Kỳ đã tái sắp xếp lại các lực lượng thân cận tại Syria thành Mặt trận Giải phóng Quốc gia – như một đối trọng với HTS. Ngoài ra, Ankara cũng thiết lập 12 đồn quan sát quân sự tại Idlib, được cho là phục vụ mục đích phân tách các bên đang mâu thuẫn.

Tuy nhiên, đáng lưu ý, Idlib còn là nơi cư trú của hơn 3 triệu thường dân. Một nửa trong số này là dân tị nạn đến từ các địa phương khác từng nằm dưới quyền kiểm soát của quân đối lập.

Những người từng trải qua các chiến dịch trước đó có lẽ đã nhận thấy những dấu hiệu “quen thuộc” giờ đây bắt đầu xuất hiện tại Idlib như các cuộc không kích để kiểm nghiệm phản ứng của thế giới; bệnh viện và chợ trở thành mục tiêu tấn công; cảnh báo về một cuộc tấn công hóa học được dàn dựng để kích động can thiệp quân sự từ phương Tây…

Điểm sáng chặn đứng “tắm máu” Idlib trước thềm tổng tấn công? - ảnh 1 Cuộc chiến Syria đang đi tới hồi kết với mọi sự chú ý dồn về tỉnh Idlib, thành lũy cuối cùng của lực lượng đối lập (ảnh: getty image)

Cuối tuần tước, hội nghị thượng đỉnh Nga, Thổ Nhĩ Kỳ và Iran đã được tổ chức tại Iran. Các bên tham gia đã không tìm được một công thức chung cho khả năng Idlib và hàng triệu thường dân tại đây thoát khỏi một cuộc tấn công tổng lực.

Ankara muốn tạm dừng chiến dịch. Một Idlib ngập tràn bom đạn sẽ đồng nghĩa với một thảm họa nhân đạo, dẫn tới làn sóng tị nạn khổng lồ mới. Hiện đang chứa hơn 3,5 triệu người dân tị nạn Syria, Thổ Nhĩ Kỳ đã đóng cửa các biên giới của mình. Tuy nhiên, điều này chỉ đơn giản là đẩy dòng người tị nạn về những khu vực mà Ankara đang kiểm soát ở tây bắc Syria là Afrin và Jarablus. Tổng thống Vladimir Putin đồng ý cho người đồng cấp Recep Tayyip Erdogan nắm giữ những vùng lãnh thổ trên dựa trên điều kiện là Ankara có thỏa thuận dàn xếp với các lực lượng cực đoan tại Idlib. Giờ đây, Moscow muốn trừ bỏ tận gốc hiểm họa khủng bố, trong đó bao gồm cả những tay súng người Uzbek và Chechen - rất có thể sẽ quay trở lại Nga một ngày nào đó.

Lúc này đây, các cường quốc phương Tây từng coi việc hạ bệ ông Assad là một mục tiêu chính cho sự can thiệp tại Syria –đang hiện diện ở phương trời nào? Trong khi quân đội Mỹ vẫn đang tìm cách tiêu diệt những tàn dư IS tại vùng thung lũng Euphrates ở đông nam Idlib, Tổng thống Donald Trump thông qua Twitter để cảnh báo Nga và Iran sẽ phạm phải một sai lầm nhân đạo trầm trọng nếu quyết định “tắm máu” Idlib.  

Cùng lúc, các nước châu Âu cũng đang “bận rộn” cân nhắc xem làm thế nào để giảm sự liên quan hoặc ngó lơ Syria. Có vẻ như họ vẫn chưa chuẩn bị đủ kỹ cho một cuộc khủng hoảng tị nạn mới sau những gì từng làm thay đổi châu Âu vào năm 2015-16. Nga từng nói với Pháp và Đức rằng, Moscow có thể giúp tạo điều kiện cho khoảng 6 triệu người Syria hồi hương, nếu EU và Mỹ chịu hàn gắn với chính quyền Assad và hỗ trợ cho quá trình tái thiết tại Syria.

Tuy nhiên, tờ Financial Times nhận định, đây là một viễn cảnh có phần hoang tưởng.

Tổng thống Assad sẽ không bao giờ để tái diễn tình trạng cân bằng trước chiến tranh – với 70% dân số là người Sunni – suýt khiến chính quyền thiểu số của họ bị đổ vỡ. Assad muốn ngăn cản sự trở về của những người đàn ông và thanh niên Arab gốc Sunni trong độ tuổi có thể chiến đấu. Damascus đã thông qua Luật 10 hay còn gọi là Luật tài sản người vắng mặt, theo đó cho phép sung công nhà cửa và đất đai của những người tị nạn.

Nga có “lực đòn bẩy” trước châu Âu; tuy nhiên châu Âu cũng có điều mà ông Putin muốn: sức mạnh để bình thường hóa quan hệ với Syria và tài chính để tái thiết quốc gia này. Có thể đâu đó vẫn tồn tại một điểm sáng ngoại giao có khả năng giúp kìm hãm chiến dịch Idlib. Điều chắc chắn là Syria vẫn còn đó. Idlib sẽ đưa cuộc xung đột trở lại bàn nghị sự quốc tế - trong “tư cách” một vấn đề nóng có ảnh hưởng sâu rộng và ngoài mong đợi nhất ở thời điểm hiện tại và trong một tương lai gần.

Nguồn: toquoc.vn